– Hoe door onze doorgeslagen “hoera-stemming” de intimiteit verloren gaat. Een uitnodiging om weer te leren verdriet welkom te heten, thuis en op het werk –
Op de vooravond van het verschijnen van De kunst van het ongelukkig zijn breekt psychiater Dirk de Wachter in Vrij Nederland wederom een lans voor verdriet. Volgens hem leven we tegenwoordig in een doorgeslagen “hoera-stemming” waar verdriet geen plek kent. Hij bepleit dat ‘verdriet volstrekt normaal is, maar er niet met elkaar over kunnen praten, dát maakt ziek, dan gaat de wond etteren. Door afzondering. We begraven ons in onszelf’
De huidige technologie werkt een verarming van relaties in de hand. Het heeft iets paradoxaals, want hoewel we via foto’s en korte berichten op sociale media meer van elkaars leven kunnen zien, treden we minder met elkaar in contact. Ten eerste omdat we een deel van ons zelf -de minder mooie, minder spannende, minder zonnige kant- niet tonen. Hierdoor laten we ons zien zonder ons ècht te tonen. Ten tweede omdat het contact veranderd is van interpersoonlijk naar interdivice. Met elkaar afspreken of bellen wordt vervangen door foto’s, berichten of helemaal niets. De intimiteit gaat verloren.
Hoewel in het artikel veelal voorbeelden van groot verdriet worden gegeven, bepleit de Vlaamse psychiater ook het belang voor aandacht voor het kleine verdriet. ‘In het gewone contact kan groot en klein verdriet draaglijk worden. Tranen bevrijden wat ingeslikt wordt.’ Of zoals ik het zeg, tranen krijgen niet de mogelijkheid te doen wat ze zijn namelijk de wasstraat van de ziel.
Tranen zijn de wasstraat van de ziel
Mijn dochter van 4 is een vervente gebruiker van deze wasstraat. Zij laat mij zien hoe we op dagelijkse basis kunnen oefen met leren afscheid nemen. Volwassenen kunnen vaak nog invoelen dat we bijvoorbeeld afscheid moeten nemen van een geliefde, een huis of huisdier. Maar mijn dochter toont mij vaker het kleine verdriet waarover De Wachter ook praat. Het verdriet dat schuilt in afscheid nemen van iets wat we graag zouden willen en niet gebeurd. Bijvoorbeeld de teleurstelling dat een kinderfeestje over is en ze naar huis gaat. Ze wil graag blijven, maar het leven loopt anders. Ze huilt om iets wat onontkoombaar lijkt. Maar is alle verdriet niet onontkoombaar? En zit daar dan ook de verarming van onze doorgeslagen “hoera-stemming” waar De Wachter over praat?
De onontkoombaarheid van verdriet lijken we meer en meer vergeten te zijn, zowel privé als zakelijk. Er is een sociale norm ontstaan waarin we betrokkenheid en bevlogenheid verwachten zonder de bijkomende teleurstelling en het verdriet te verwelkomen. Een medewerker met hart voor de zaak die zijn hart verhard als hij door verdriet geraakt wordt.
Door aandacht te geven aan dat wat verloren gaat, verwelkomen we onze hele zelf. Door te leren contact te maken en een human be-ing te zijn, er te zijn voor de ander, kunnen we in de dagelijkse praktijk oefenen om klein verdriet welkom te heten in ons interpersoonlijk contact en zo te bevrijden wat ingeslikt wordt.
Hoe verwelkom jij verdriet?
syndesi.blog 
Goed om bij stil te staan en aandacht te vragen voor dit onderwerp Ruth. Ik kan het perspectief van de Oriëntaalse filosofie en geneeskunde bieden in aanvulling op je blog, er zijn veel overeenkomsten met jouw betoog.
Verdriet is een emotie, net als alle anderen en moet worden ervaren en beleefd als de anderen, het rouwen om verlies groot en klein en heel klein is een gezonde manier van omgaan met verdriet. Het hoort bij het leven, zoals de herfst een jaargetijde is. Het niet in staat zijn om verdriet toe te laten, omdat de situatie dit niet toestaat (in het geval van grote stress bijv) is de oorzaak van onbalans die leidt tot klachten en ziektes. Het is niet het verdriet, maar het gebrek eraan waar je ziek van wordt, in zekere zin.
Tegelijkertijd is een doorleefde emotie niet iets wat je totaal overneemt en overmant. Hierin is de Westerse nieuwentijdse kijk heel anders dan de Oriëntaalse. Het Westerse ‘gooi het er allemaal maar uit,’ is niet hetzelfde als gezond beleven van de emotie volgens Oriëntaals begrip, die streeft naar balans.
Een centraal idee hierin (en in veel spirituele wegen en de mystieke kant van alle religies) is dat we niet onze emoties of gevoelens zìjn, maar dat achter die ervaring het ware zijn ligt. Vanuit die plek kun je emoties observeren en ruimte geven, zonder dat ze bezit nemen van je (mind).
De kunst is dus wellicht om verdriet er te laten zijn, zonder het te laten overheersen.
Balans.
LikeLike